| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | John Baildon |
| Urodzenie | 11 grudnia 1772, Larbert (Szkocja) |
| Śmierć | 7 sierpnia 1846, Gliwice (pochowany na Cmentarzu Hutniczym) |
| Zawód | hutnik, przemysłowiec, inżynier |
| Główne związki | Górny Śląsk — Gliwice, Katowice, Chorzów |
| Najważniejsze przedsięwzięcia | |
| Prace hutnicze | Królewska Odlewnia w Gliwicach; wielki piec opalany koksem |
| Budowy i inwestycje | Królewska Huta (Königshütte), Kanał Kłodnicki, Huta Baildon |
John Baildon przybył na Śląsk na zaproszenie Friedricha Wilhelma von Redena i tam zaprojektował oraz nadzorował pierwsze na kontynencie europejskim instalacje hutnicze opalane koksem. Jego praca objęła budowę wielkiego pieca w Gliwicach, udział przy mostach żelaznych i organizowanie nowych hut oraz kopalń.
Młodość i wykształcenie
Pochodził z rodziny o tradycjach hutniczych; ojcem był William Baildon, inżynier hutnictwa w Zakładach Żelaznych Carron. Uczył się mechaniki, hydrauliki i rysunku technicznego. Pod kierunkiem ojca zdobywał praktyczne umiejętności w przeróbce rud żelaza i odlewnictwie.
W wieku siedemnastu lat poznał Friedricha von Redena, który później zaprosił go do pracy na Śląsku. Z tych kontaktów wynikła jego późniejsza kariera w zakładach przemysłowych regionu.
Jak wyglądała działalność Baildona na Śląsku?
Wiosną 1793 roku przybył do Tarnowskich Gór jako doradca techniczny przy budowie Królewskiej Odlewni Żelaza w Gliwicach. Zadaniem Baildona było zaprojektowanie i nadzorowanie wielkiego pieca hutniczego opalanego koksem, wykonanego według planów Ephraima Ludwiga Abtsa. Z tego pieca po raz pierwszy otrzymano surówkę 10 listopada 1796 roku.
W 1795 roku nadzorował wykonanie łuków nośnych do mostu żelaznego nad Strzegomką w Łażanach. W 1799 roku, razem z Baildonem i Weddingiem, von Reden opracował projekt nowej huty na terenie dzisiejszego Chorzowa — Królewska Huta ruszyła w 1802 roku i była jedną z najnowocześniejszych hut w ówczesnej Europie.
Inwestycje przemysłowe i techniczne
Baildon współprojektował Kanał Kłodnicki oraz Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną, służące transportowi węgla z kopalń „Królowa Luiza” i „Król”. W 1801 roku zaprojektował kopalnię i hutę „Hohenlohe” w Wełnowcu, a od 1802 roku inwestował także na Morawach.
W 1804 roku za swoje środki zbudował hutę cynku w Katowicach-Wełnowcu, opartą na piecach muflowych. W 1823 roku zawiązał spółkę akcyjną z kapitałem mieszczańskim, która w rejonie Katowic zbudowała Hutę Baildon i kopalnię Waterloo.
Rodzina i majątki
W 1804 roku poślubił Helenę Galli, młodszą o dwanaście lat córkę włoskiego kupca. Para mieszkała w rozbudowanej przez Baildona kamienicy na gliwickim rynku. Małżeństwo miało siedmioro dzieci — pięciu synów i dwie córki.
Po śmierci teścia stał się właścicielem kopalń „Helena” i „Pax” w Bełku oraz majątku ziemskiego w Łubiu. Jego następca, syn Artur Baildon (1822–1909), w 1852 roku odsprzedał część dóbr Antoniemu Gemanderowi, a w 1860 roku wzniósł pałac w Łubiu dla rodziny. Rodzina posiadała też od 1880 roku posiadłość w Pogrzebieniu.
Gdzie i jak upamiętniono Johna Baildona?
Na osiedlu Dębowe Tarasy w Katowicach jedna z ulic od 2009 roku nosi imię Johna Baildona. W 2021 roku, z inicjatywy PTTK „Baildon” w Katowicach, na budynku przy ul. Gliwickiej 146 odsłonięto mural upamiętniający jego postać — miał miejsce 26 czerwca 2021 roku.
Zmarł w 1846 roku w Łubiu, jego ciało przewieziono do Gliwic i pochowano na Cmentarzu Hutniczym. Nagrobek został odnowiony w 2012 roku i tymczasowo ustawiony przed muzealnym oddziałem odlewnictwa, po czym na polecenie konserwatora zabytków powrócił na grób.
Wnioski
- Urodził się 11 grudnia 1772 w Larbert; zmarł 7 sierpnia 1846 w Gliwicach.
- Zaprojektował i nadzorował pierwszy na kontynencie wielki piec opalany koksem — surówkę otrzymano 10 listopada 1796.
- Współautor projektu Królewskiej Huty uruchomionej w 1802 roku oraz Kanału Kłodnickiego.
- W 1823 roku założył spółkę, która wybudowała Hutę Baildon i kopalnię Waterloo.
- Jest upamiętniony w regionie — ulica w Katowicach i mural w Katowicach odsłonięty w 2021 roku.
