| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Maria Balska |
| Urodzenie | 29 kwietnia 1876, Szopienice |
| Zgon | 15 lipca 1943, Janów |
| Zawód / rola | Działaczka narodowa i społeczna |
| Aktywność | Powstania śląskie, Towarzystwo Polek, Caritas |
| Odznaczenia | Śląski Krzyż Powstańczy |
| Małżeństwo | Piotr Balski (od 1895) |
| Dzieci | 7 dzieci, w tym pięciu synów |
Maria Balska urodziła się w Szopienicach. Przez całe życie angażowała się w działalność narodową i społeczną na terenie Górnego Śląska.
Życiorys i działalność publiczna
Po I wojnie światowej rozpoczęła działalność narodową. W czasie powstań śląskich współpracowała z oddziałami powstańczymi, organizując im żywność, mundury oraz transporty amunicji. W okresie plebiscytowym reprezentowała Polski Komisariat Plebiscytowy i opiekowała się osobami przybywającymi na Górny Śląsk celem oddania głosu za Polską.
Po włączeniu części Górnego Śląska do Polski działała w Caritasie oraz w Związku Obrony Kresów Zachodnich. Od 1925 roku pełniła funkcję radnej gminy Janów i do 1939 roku przewodniczyła sekcji opieki społecznej. Od 1927 roku zasiadała w zarządzie miejscowego Katolickiego Towarzystwa Polek oraz działała w Polskim Stronnictwie Chrześcijańskiej Demokracji.
Działalność w Janowie przed II wojną światową
W Janowie, gdzie zamieszkała po ślubie, zorganizowała koło Towarzystwa Polek. Przewodniczyła temu kole aż do wybuchu II wojny światowej. Była jedną z założycielek miejscowych placówek Towarzystwa Czytelni Ludowych i Polskiego Czerwonego Krzyża.
Uczestniczyła także w akcjach wyborczych do Sejmu Śląskiego. Jej praca łączyła działania pomocowe z zadaniami organizacyjnymi na szczeblu lokalnym.
Jak wyglądało jej życie prywatne?
Pochodziła z rodziny Jakuba Tomanka i Katarzyny z domu Korus. W 1895 roku wyszła za mąż za Piotra Balskiego, cieślę pracującego dla kopalni „Giesche”, i miała siedmioro dzieci, w tym pięciu synów.
Najstarszy syn Jan został w okresie plebiscytu zamordowany w Głogówku przez niemieckich bojówkarzy. W czasie niemieckiej okupacji żaden z czterech pozostałych synów nie podpisał Volkslisty. Karol został aresztowany i po kilku miesiącach wysłany do obozu pracy. Alojzy zmarł na robotach przymusowych. Paweł i Józef pracowali na kopalni jako staatenloss (bezpaństwowcy).
Okupacja i ostatnie lata
W czasie niemieckiej okupacji została aresztowana, a z jej mieszkania zabrano m.in. sztandar powstańczy. Zwolniono ją z powodu ciężkiej choroby, lecz wraz z rodziną została eksmitowana z mieszkania. Zmarła w Janowie 15 lipca 1943 roku.
W skrócie
- Urodziła się 29 kwietnia 1876 w Szopienicach.
- Organizowała pomoc dla powstańców śląskich: żywność, mundury i transporty amunicji.
- Przewodniczyła lokalnemu kole Towarzystwa Polek w Janowie aż do 1939 roku.
- Była radną gminy Janów od 1925 roku i działała w organizacjach pomocowych po plebiscycie.
- Zmarła 15 lipca 1943 w Janowie; otrzymała Śląski Krzyż Powstańczy.
