Paweł Bluszcz — górnik i działacz komunistyczny

Paweł Bluszcz pochodził z rodziny robotniczej i od młodości pracował w kopalniach Górnego Śląska. Jego życie zawodowe i polityczne koncentrowało się wokół pracy górniczej, działalności związkowej oraz aktywności w komunistycznym ruchu robotniczym.

Życiorys i początki pracy górniczej

Urodził się 18 września 1881 roku w Łaziskach Górnych. Po ukończeniu szkoły powszechnej, mając 17 lat, rozpoczął pracę w kopalni „Brade” — późniejszej „Bolesław Śmiały”. Pracował następnie w różnych zakładach wydobywczych na Górnym Śląsku. W latach 1911–1913 zatrudniony był w kopalni „Oheim”, znanej później jako „Wujek”, w Brynowie.

W czasie I wojny światowej we wrześniu 1917 roku został powołany do armii niemieckiej i wysłany na front zachodni. Zdezerterował z armii, został aresztowany w Belgii i skazany przez sąd wojskowy na pięć lat więzienia. Wyrok odbywał w więzieniu w Raciborzu. Po zakończeniu wojny przeniósł się z rodziną do Załęskiej Hałdy i w grudniu 1918 roku wrócił do pracy na kopalni „Wujek”. Był uczestnikiem powstań śląskich w latach 1919–1921.

Jak rozwijała się jego działalność polityczna?

Początkowo należał do Polskiej Partii Socjalistycznej, a następnie zaangażował się w Związek Spartakusa. Od stycznia 1922 roku był członkiem Komunistycznej Partii Robotniczej Polski, która później funkcjonowała jako Komunistyczna Partia Polski. W strukturach partii pełnił funkcje kierownicze — działał w Komitecie Okręgowym oraz w tzw. „Komitecie 21”.

Jako działacz KPP organizował strajki górnicze i robotnicze. Po zwolnieniu z pracy na kopalni „Wujek” w 1934 roku utrzymywał kontakty z robotnikami i uczestniczył w organizowaniu protestów, m.in. strajku w 1936 roku. Współpracował jako korespondent z pismami robotniczymi, takimi jak "Głos Robotniczy" i "Wiadomości Robotnicze", współpracując z Janem Kawalcem.

Jak działał podczas II wojny światowej i jak zginął?

W okresie niemieckiej okupacji pracował jako kolejarz kolei wąskotorowej na terenie Katowic. Angażował się także w działalność ruchu oporu. Wraz z Franciszkiem Rybką kierował działalnością Robotniczej Tajnej Organizacji Wojskowej na obszarach Brynowa, Ligoty i Wełnowca.

W 1942 roku współorganizował i został członkiem regionalnego Komitetu Obwodowego Polskiej Partii Robotniczej. Zorganizował komórkę partyjną na kopalni „Wujek” i wraz z innymi członkami partii pomagał jeńcom sowieckim, organizując ich ucieczki oraz dostarczając żywność i odzież. Pod koniec maja 1944 roku został aresztowany przez Gestapo, osadzony w więzieniu w Mysłowicach i wywieziony do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Tam zmarł; rodzina otrzymała wiadomość o jego śmierci 18 grudnia 1944 roku.

Był żonaty z Rozalią z domu Tydniarską. Miał czworo synów i córkę.

Gdzie i jak został upamiętniony?

W Katowicach na skwerze imienia A. Węglarczyka stoi pomnik z kamienną tablicą upamiętniający osoby poległe w latach 1939–1945, na którym wymieniono także Pawła Bluszcza. W przeszłości istniała tablica pamiątkowa na ścianie budynku dyrekcji kopalni „Wujek”, wmurowana w 40. rocznicę powstania KPP; informowała, że na kopalni pracował i kierował walką rewolucyjną górników i robotników śląskich — Paweł Bluszcz.

Szkoła Podstawowa nr 61 w Katowicach nosiła jego imię; placówka przy ul. Kołobrzeskiej 8 jest obecnie nazwana imieniem Polskich Kawalerów Maltańskich. Ulica nazwana jego imieniem w dzielnicy Śródmieście została przemianowana 25 marca 1991 roku na ulicę ks. bpa Arkadiusza Lisieckiego.

Najważniejsze fakty

• Urodzony 18 września 1881 w Łaziskach Górnych.
• Górnik i działacz związkowy; członek Komunistycznej Partii Polski od 1922 r.
• Uczestnik powstań śląskich; organizator strajków i konspiracji robotniczej.
• Aresztowany w maju 1944, zmarł w obozie koncentracyjnym KL Gross-Rosen.