Kalman Chameides — rabin i działacz społeczny w Katowicach

Kalman Chameides pełnił funkcje rabina i sędziego religijnego oraz angażował się w organizacje wspierające życie żydowskie w Katowicach i okolicach.

Jak wyglądało wykształcenie i droga do ordynacji?

Urodził się w religijnej rodzinie ortodoksyjnej w Szczercu. Zdobywał pierwsze nauki w chederze i miejscowej jesziwie. Wyjechał do Wiednia, gdzie studiował w Hebrajskiej Akademii Pedagogicznej i w seminarium rabinackim, równocześnie ucząc się filozofii i filologii klasycznej na Uniwersytecie Wiedeńskim.

W 1925 roku, dzięki wsparciu finansowemu żydowskiego przemysłowca z Włoch, podjął studia na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Następnie kontynuował przygotowanie rabinackie we Wrocławiu, gdzie ukończył seminarium w 1928 roku i otrzymał nagrodę za osiągnięcia w filozofii i Midraszu. Ordynację rabinacką przyjął 19 stycznia 1929 roku.

Jaką pełnił funkcję w Katowicach i jaka była jego aktywność społeczna?

Po ordynacji objął stanowisko rabina w Katowicach. Pełnił obowiązki Av Beit Din oraz kapelana. Uczył religii w szkołach średnich miasta i był znany z prowadzenia wykładów oraz przemówień w czterech językach.

Był inicjatorem i redaktorem biuletynu społeczności żydowskiej w Katowicach. Przewodniczył katowickiemu oddziałowi Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego. Należał do B’nai B’rith oraz do organizacji syjonistycznych i ogólnożydowskich. Wspierał działalność młodzieżową, m.in. organizację Bene Akiwa, oraz uczestniczył w zakładaniu szkół żydowskich, w tym szkoły Beis Jaakow.

Co zrobił w latach 1930.–1943 i jak zakończyło się jego życie?

W latach 1932–1936 publikował eseje po niemiecku i po polsku dotyczące sytuacji Żydów w Europie oraz wychowania dzieci żydowskich; teksty te zostały wydane po wojnie przez jego syna Leona. W 1937 roku mianowano go rabinem wojskowym dla żydowskich żołnierzy stacjonujących w Katowicach. Przez krótki czas pełnił też obowiązki rabina w Będzinie.

Tuż przed wybuchem II wojny światowej przebywał w Anglii, gdzie oferowano mu stanowiska rabinackie; wrócił jednak do Katowic, by wspierać swoją społeczność. W 1939 roku wyjechał z rodziną do Szczerca. Po ataku Niemiec na ZSRR w 1941 roku został powołany do wydziału religijnego Judenratu we Lwowie. W 1942 roku współpracował z arcybiskupem Andrzejem Szeptyckim w akcjach mających uratować zwoje Tory. Zmarł na tyfus w getcie lwowskim w listopadzie 1943 roku.

Kim była jego rodzina i co stało się z potomstwem?

Był mężem Trude Koenigshoeffer. Mieli dwóch synów: Tzvi, który później używał imienia profesor Herbert Chameides, oraz Yehuda Chaim, znany jako dr Leon Chameides. Obaj synowie przeżyli Holokaust i kontynuowali działalność naukową i edukacyjną po wojnie.