| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Antoni Balcar |
| Urodzenie | 16 stycznia 1886, Bogucice |
| Zgon | 2 listopada 1961, Mikołów |
| Zawód / rola | działacz gospodarczy, powstaniec śląski, poseł |
| Wykształcenie | |
| Szkoła | szkoła powszechna w Bogucicach; szkoła realna w Katowicach; dwuletnia szkoła handlowa |
| Najważniejsze stanowiska | |
| Praca | kierownik przedstawicielstwa, dyrektor w hutnictwie; kierownik Odlewni Żelaza i Metali w Mikołowie |
| Polityka | poseł do Sejmu Śląskiego II kadencji (1930) |
| Odznaczenia | |
| Ordery | Miecze Hallerowskie; Śląska Wstęga Waleczności i Zasługi |
Antoni Balcar urodził się 16 stycznia 1886 roku w Bogucicach. Z wykształcenia miał przygotowanie handlowe, a zawodowo związany był głównie z przemysłem hutniczym na Górnym Śląsku.
Życiorys i wczesna działalność
Ukończył szkołę powszechną w Bogucicach oraz szkołę realną w Katowicach, a potem dwuletnią szkołę handlową. Od 1903 roku pracował jako wolontariusz i handlowiec w zakładach przemysłowych; zatrudniony był m.in. w Fabryce Śrub i Nitów w Siemianowicach oraz w Sosnowieckiej Fabryce Rur i Żelaza. W latach 1908–1910 pełnił służbę wojskową w 62 Pułku Piechoty w Raciborzu.
Działalność powstańcza i międzywojenna kariera zawodowa
Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Uczestniczył w II i III powstaniu śląskim, pracując w Oddziale II przy dowództwie POW oraz przy Naczelnej Komendzie Wojsk Powstańczych Górnego Śląska. Podczas III powstania działał także jako mąż zaufania przy Naczelnej Komendzie w Szopienicach.
W dwudziestoleciu międzywojennym pełnił kierownicze funkcje w branży hutniczej. W latach 1921–1923 kierował Polskim Towarzystwem Handlu Żelazem. Był dyrektorem huty „Bismarck” w latach 1923–1925. Do 1929 zasiadał w zarządzie Syndykatu Polskich Hut Żelaznych. W okresie 1930–1933 kierował Mikołowskimi Zakładami Metalurgicznymi i Spółką Akcyjną. Od 1933 do 1939 prowadził Odlewnię Żelaza i Metali w Mikołowie.
Działalność polityczna i społeczna
W latach 1919–1923 należał do Narodowej Partii Robotniczej, a od 1924 do 1939 roku współpracował z Chrześcijańską Demokracją. W 1919 roku wybrano go do rady gminnej w Bogucicach, gdzie reprezentował Koło Radnych Polaków. Był współzałożycielem i wiceprezesem Polskiego Klubu Obywatelskiego w Bogucicach. W 1930 roku został posłem do Sejmu Śląskiego II kadencji z list Chrześcijańskiej Demokracji w okręgu Świętochłowice-Tarnowskie Góry.
W latach 1923–1930 działał w instytucjach gospodarczych: był członkiem Państwowej Rady Gospodarczej, Państwowej Rady Propagandy przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Instytutu Eksportu przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu oraz w Państwowej Radzie Kolejowej. W 1929 roku wstąpił do Komitetu Budowy Katedry Śląskiej i przewodniczył Sekcji Propagandowo-Finansowej.
Internowanie w czasie II wojny światowej
Po wybuchu II wojny światowej niemiecki zarząd komisaryczny przejął kierowaną przez niego odlewnię w Mikołowie. Balcar został zwolniony z pracy i zmuszony do opuszczenia mieszkania. Na początku 1940 roku aresztowano go m.in. za udział w powstaniach śląskich. Trafił do obozu KL Dachau, a następnie do KL Mauthausen-Gusen, gdzie otrzymał numer obozowy 3502.
W KL Gusen zaangażował się w działalność obozowego ruchu oporu. W maju 1940 roku wszedł w skład kierownictwa tego ruchu.
Powrót po wojnie i działalność zawodowa
Po wojnie wrócił do kraju i ponownie kierował Odlewnią Żelaza i Metali w Mikołowie w latach 1945–1948. W 1949–1950 pracował w Tyskich Zakładach Drzewnych Przemysłu Terenowego w Tychach. Później był zastępcą przewodniczącego zarządu Chemicznej Spółdzielni Pracy w Mikołowie. Na emeryturę przeszedł w kwietniu 1952 roku.
W czasach Polski Ludowej działał w środowiskach kombatanckich: należał do Związku Byłych Więźniów Politycznych, a potem do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Od 1946 roku współtworzył struktury Stronnictwa Demokratycznego w Mikołowie i w Pszczynie kierował komitetem ekonomicznym Komitetu Powiatowego SD.
Z życia prywatnego
Pochodził z rodziny górnika Pawła Balcara i Pauliny z domu Wiaterek. W 1911 roku poślubił Małgorzatę Kloskę z Siemianowic. Miał syna Eugeniusza, urodzonego w 1912 roku, który zmarł w 1988 roku. Antoni Balcar zmarł 2 listopada 1961 roku w Mikołowie. Został pochowany na cmentarzu parafialnym parafii św. Wojciecha w Mikołowie.
Najważniejsze odznaczenia
Otrzymał Miecze Hallerowskie oraz Śląską Wstęgę Waleczności i Zasługi. Odznaczenia te odnoszą się do jego udziału w działaniach niepodległościowych i w powstaniach śląskich.
Podsumowanie
- Urodzony 16 stycznia 1886 w Bogucicach; zmarł 2 listopada 1961 w Mikołowie.
- Uczestnik II i III powstania śląskiego; członek Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska.
- Kierownik i dyrektor w przemyśle hutniczym; poseł do Sejmu Śląskiego II kadencji (1930).
- Więzień KL Dachau i KL Mauthausen-Gusen; w KL Gusen członek kierownictwa ruchu oporu.
- Po 1945 roku aktywny w zakładach przemysłowych i w środowiskach kombatanckich; przeszedł na emeryturę w 1952 roku.
