środa, 12 sierpnia Imieniny: Lech, Euzebia, Klara
Pyrzowice
Teraz środa, 12 sierpnia 2026
Osobowości

Zygmunt Baranowski — pułkownik i funkcjonariusz SB

Redakcja pyrzowiceekspres.pl • 4 min czytania

Ilustracja poglądowa do artykułu „Zygmunt Baranowski"

Zygmunt Baranowski (29 września 1933–15 maja 1985) był pułkownikiem i funkcjonariuszem aparatu bezpieczeństwa PRL oraz Milicji Obywatelskiej. Kierował struktury SB w Katowicach w okresie stanu wojennego i pełnił później funkcję dyrektora Departamentu IV MSW.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoZygmunt Baranowski
Urodzenie29 września 1933, Sosnowiec
Śmierć15 maja 1985, Warszawa
Zawód / rolaPułkownik, funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej
Służba i stanowiska
SzkolenieKorpus Kadetów im. gen. K. Świerczewskiego (1950); roczna szkoła oficerska MSW w Gdańsku (1954–1955)
GdańskWydziały II i "T"; naczelnik Wydziału II KW MO (od 1973)
SzczecinZastępca komendanta ds. Służby Bezpieczeństwa KW MO (od czerwca 1975)
KatowiceZastępca komendanta ds. Służby Bezpieczeństwa KW MO (marzec 1980–listopad 1984)
WarszawaDyrektor Departamentu IV MSW (15 listopada 1984–maj 1985)
Członkostwo
PartiaPZPR; członek KW PZPR w Katowicach (od stycznia 1984)
Odznaczenia
Główne wyróżnieniaKrzyż Oficerski i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski; Medal 30-lecia i 40-lecia PRL; Złota Odznaka "W Służbie Narodu"
Pochówek
MiejsceCmentarz Centralny w Szczecinie, kwatera 8B, rząd 7, nr grobu 10

Zygmunt Baranowski pełnił służbę w organach bezpieczeństwa PRL od lat pięćdziesiątych aż do śmierci. Pracował w Gdańsku, Szczecinie, Katowicach i Warszawie; w końcowym okresie kierował Departamentem IV Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Życiorys i początki służby

Urodził się w Sosnowcu jako syn Stanisława i Władysławy. W 1950 roku wstąpił do Korpusu Kadetów im. gen. Karola Świerczewskiego w Warszawie. W 1954–1955 był słuchaczem rocznej szkoły oficerskiej w Krajowym Ośrodku Szkoleniowym MSW w Gdańsku.

Karierę zawodową rozpoczął w strukturach bezpieczeństwa w Gdańsku. Pracował w Wydziale II, a potem w Wydziale "T". W 1962 roku na własną prośbę wrócił do Wydziału II. W czerwcu 1970 został zastępcą naczelnika Wydziału II w komendzie wojewódzkiej MO w Gdańsku, a od 1973 roku pełnił funkcję naczelnika tego wydziału.

Awans i służba w Szczecinie oraz Katowicach

W czerwcu 1975 roku objął stanowisko zastępcy komendanta ds. Służby Bezpieczeństwa KW MO w Szczecinie. W marcu 1980 roku przeniesiono go do Katowic, gdzie został zastępcą komendanta ds. Służby Bezpieczeństwa i pełnił tę funkcję do listopada 1984 roku. Od stycznia 1984 był członkiem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach.

Jaką rolę miał w wydarzeniach na Śląsku i przy kopalni "Wujek"?

Jako szef katowickiej SB w czasie wprowadzenia stanu wojennego kierował pracami przygotowawczymi dotyczącymi planów pacyfikacyjnych śląskich zakładów pracy. W okresie ataku na kopalnię "Wujek" nadzorował jednostki SB w regionie. W trakcie tego wydarzenia obecna była grupa płk. E. Perka, która podlegała bezpośrednio Baranowskiemu.

W stanie wojennym odpowiadał za realizację akcji "Klon", która miała na celu wywieranie presji na działaczy opozycji. W czasie ataku na kopalnię "Wujek" zginęło dziewięciu górników.

Przeniesienie do Warszawy i Departament IV MSW

Bezpośrednio po zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki Baranowski został przeniesiony do Warszawy. Początkowo objął stanowisko wicedyrektora Departamentu IV MSW, a następnie został dyrektorem tego departamentu. Zmiany personalne w departamencie wiązały się z zatrzymaniem dotychczasowego wicedyrektora Adama Pietruszki oraz zawieszeniem dyrektora gen. Płatka.

Odznaczenia i miejsce pochówku

W czasie służby otrzymał m.in. Krzyż Oficerski i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymał także Medale 30-lecia i 40-lecia Polski Ludowej oraz Złotą Odznakę "W Służbie Narodu". Po śmierci został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie, kwatera 8B, rząd 7, nr grobu 10.

Najważniejsze fakty

  • 29 września 1933 — data urodzenia; urodził się w Sosnowcu.
  • Szkolenie — Korpus Kadetów w Warszawie; roczna szkoła oficerska MSW w Gdańsku (1954–1955).
  • Katowice — był szefem katowickiej SB w czasie stanu wojennego i ataku na kopalnię "Wujek".
  • 15 listopada 1984 — objął stanowisko dyrektora Departamentu IV MSW; pełnił je do maja 1985.
  • Cmentarz Centralny w Szczecinie — miejsce pochówku, kwatera 8B, rząd 7, nr grobu 10.

Najczęstsze pytania

Kim był Zygmunt Baranowski?
Był pułkownikiem i funkcjonariuszem aparatu bezpieczeństwa PRL oraz Milicji Obywatelskiej, pracującym m.in. w Gdańsku, Szczecinie, Katowicach i Warszawie.
Jaką rolę pełnił podczas stanu wojennego?
Jako szef katowickiej SB nadzorował prace dotyczące planów pacyfikacyjnych i odpowiadał za realizację akcji "Klon", skierowanej przeciwko działaczom opozycji.
Kiedy kierował Departamentem IV MSW?
Objął funkcję dyrektora Departamentu IV MSW 15 listopada 1984 i pełnił ją do śmierci w maju 1985 roku.
Gdzie został pochowany Zygmunt Baranowski?
Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie, w kwaterze 8B, rzędzie 7, grobie nr 10.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Czytaj również